منابع طرح کتاب خوان ماه، ویژه دی ۱۴۰۲ با ارائه کتاب های «بازی بزرگ»، «زندگی با ضربالمثلها»، «سرباز قاسم سلیمانی» و «فاطمه علی است» معرفی شد.
به گزارش پایگاه اطلاعرسانی نهاد کتابخانههای عمومی کشور، منابع طرح «کتابخوان ماه» ویژه دی ۱۴۰۲ با هدف تبیین منویات رهبر معظّم انقلاب اسلامی برای ارتقای فرهنگ مطالعه و کتابخوانی در جامعه، دسترسی همگانی به کتاب، لزوم معرفی کتابهای مفید برای پرورش فکری آحاد مختلف مردم جامعه و همچنین ارتقای فضایل اخلاقی و فرهنگ عمومی از طریق مطالعه کتابهای مفید و فاخر در سطح کشور، معرفی شد.
«بازی بزرگ (جلد ۱۲ از مجموعه سرگذشت استعمار)»
پدیدآور: مهدی میرکیایی
ناشر: سوره مهر
تعداد صفحات: ۱۶۵
معمولاً تاریخ درس چندان خوشایندی نیست! بچهها در مدرسه به آن گوشت تلخ یا چغر بد بدن میگویند؛ اما مجموعه سرگذشت استعمار را مهدی میرکیانی که تخصص در تاریخ و تخصص در خلق آثار جذاب ادبی برای نوجوانان را توأمان دارد، چنان گیرا نگاشته که مخاطب دلش نمیخواهد دیگر کتاب را رها کند و این یک موفقیت بزرگ برای خلق اثر تاریخی برای نوجوانان است.
جلد ۱۲ از این مجموعه ارزشمند که تمجید رهبر معظّم انقلاب حفظه الله را نیز با خود به همراه داشته، مربوط به یکی از بزرگترین قهرمانان مبارزه با استعمار، یعنی میرزا تقیخان امیرکبیر است.
در کتاب نفوذ و جاسوسی گستردهی انگلیسی در جای جای ایران در عصر قاجار، به خوبی با استنادات قوی و محکم و با جذابیت بیان شده، همچنین کتاب رقابت جاسوسی و نفوذ در ساختار قدرت را میان انگلستان و روسیه نیز به خوبی عیان ساخته است (که انگلیسیها به این رقابت با روسها بر سر نفوذ و تسلط بر ایران، «بازی بزرگ» میگفتند!)
در کتاب به برخی از مهمترین چراهای تاریخی به شکلی عمیق و جالب توجه پاسخ گفته شده، مثلاً اینکه انگلستان به چه دلیل خواست افغانستان از ایران جدا شود و برای تحقق این هدف چه اقداماتی انجام داد از بخشهای بسیار قابل تأمل تاریخ قاجار است که بسیار عبرتآموز است. (ارتباط این مطلب با هند که آن زمان مستعمره انگلستان بود و روسیه بسیار تأمّلبرانگیز است!)
از سوی دیگر نیز، اقدامات ضد استعماری قائم مقام فراهانی و میرزا تقیخان امیرکبیر و نیز خائنین به این آب و خاک که همه اسرار مملکتی را به اجانب میرساندند و به دنبال محقق ساختن اوامرشان بودند نیز در کتاب به زیبایی تصویر شده،
نکات بسیار ناب و کمتر شنیدهشدهای را مهدی میرکیایی از دل تاریخ بیرون کشیده و به زیبایی به مقابل دیدگان ما قرار داده که میتواند برای عبرت و بصیرت امروز ما بسیار راهگشا باشد!
مثلاً آیا میدانستید بر اساس یکی از بندهای قرارداد ترکمانچای، روسها پادشاهی ایران را ملزم کردند که پادشاهی فقط باید بعد از فتحعلیشاه به پسرش عباسمیرزا و دیگر فرزندان عباسمیرزا برسد و از این طریق کاری کردند که محمدشاه، فرزند عباسمیرزا زمانی که به سلطنت برسد خود را مدیون روسها بداند و تأمینکننده منافع ایشان در ایران باشد!
«زندگی با ضربالمثلها»
پدیدآور: غلامرضا حیدری ابهری؛ تصویرگر: سام سلماسی
ناشر: کتابک
تعداد صفحات: ۳۳۶
ضربالمثل، گونهای از سخن گفتن است که حکمت یا داستانی پند آموز را در قالب کنایه یا جملههای تمثیلی بیان میکند. از آنجا که ضرب المثلها، حاصل تجارب گذشتگان هستند، معمولاً یادگیری آنها به منزله داشتن فانوسی برای پیمودن مسیر تاریک و پرپیچوخم زندگی است. از طرفی معمولاً شنیدن نصایح، پندها و اندرزها برای کودکان خستهکننده است و در مقابل شنیدن آنها موضع دفاعی دارند؛ در صورتیکه ضرب المثل، سخنی شیرین و معمولاً شعرگونه است؛ همچنین استفاده از ضرب المثلها در کلام، یکی از فنون سخنوری و افزایش تاثیر کلام است. معمولاً اگر حرفی را به همراه ضربالمثل بزنیم، علاوه بر اینکه مدت بیشتری در ذهن شنونده میماند، تاثیرگذاری بیشتری هم دارد.
اگر کودک به همراه مثال و داستان با معنای ضربالمثل آشنا شود، تأثیرگذاری آن بیشتر و یادآوری آن آسانتر میشود. مثلاً ضرب المثل «عاقبت جوینده یابنده بود» را در نظر داشته باشید. در ذیل توضیح این تمثیل، نویسنده کتاب حجت الاسلام حیدری ابهری، به داستان آغاز نویسندگی خود اشاره کرده است. نویسنده به بیان این تجربه خود، که از پذیرفته نشدن کتابهایش، در آغاز نویسندگی دلسرد نشده و بالاخره تلاش و کوشش نتیجه داده، پرداخته است.
کودک با شنیدن این ضرب المثل و داستان مربوط به آن به ارزش تلاش پی میبرد. از طرفی در مواقع دلسردی با یادآوری ضرب المثل و همراهی داستان آن امیدی تازه در دل او شکل میگیرد.
کتاب زندگی با ضربالمثلها نوشته غلامرضا حیدری ابهری، به ما آموزش میدهد که کِی و چهموقع آنها را استفاده کنیم. این کتاب ۴۴۵ ضربالمثل با توضیح تفصیلی و ۲۰۴ ضرب المثل با توضیح مختصر است.
در ذیل هر ضربالمثل حکایت مرتبط با هر ضربالمثل، ضربالمثلهای مشابه و همکاربرد نیز ذکر شده است. علاوهبر این در کتاب بیش از ۱۰۰ تصویر جذاب و کارتونی از آقای سام سلماسی وجود دارد که به انتقال هر چه مؤثرتر پیام ضربالمثلها کمک شایانی میکند.
چیدمان این ضرب المثلها بر اساس حروف الفبایی است و با ضربالمثلهایی نظیر: آب از سرچشمه گلآلود است؛ آب به آبادانی میرود؛ آب در کوزه و ما تشنهلبان میگردیم آغاز میشود و با ضرب المثلهایی نظیر: درد کوهکوه میآید و مومو میرود؛ درِ دنیا همیشه به یک پاشنه نمیگردد؛ درِ دیزی باز است حیای گربه کجا رفته ادامه مییابد و با ضربالمثلهایی نظیر: یکی بِزا، فتحعلیخان بزا!؛ یکیتان من باشید، یکیتان نیممن و یکی چهارشنبه پول پیدا میکند و یکی گم میکند پایان مییابد.
«سرباز قاسم سلیمانی»
پدیدآور: مصطفی رحیمی
ناشر: خط مقدّم
تعداد صفحات: ۵۸۴
تلاشی ستودنی و در خور تقدیر برای ترسیم حتی الامکان جامع ابعاد مختلف زندگی حاج قاسم سلیمانی از تولد تا شهادت.
برای توصیف کتاب سرباز قاسم سلیمانی در یک جمله، باید عبارات فوق را بیان کنیم. کتابی که کاملاً بدون عجله و با دقت و حوصله و تحقیق و مصاحبههای فراوان تدوین شده در ده فصل تدوین شده است.
کتابی دربارهی مردی که دشمنان و معارضانش دربارهاش گفتهاند:
او در همه جا هست و در هیچجا نیست.
ژنرالی به شدّت کمحرف که میتواند هر عملیات آمریکا در آسیا را به شکست بشکاند.
شمشیر ایران در غرب آسیا.
قدرتمندترین مسئول امنیتی غرب آسیا.
فرمانده سایهها.
و ...
شخصیتی که هر چه بیشتر اصرار و تلاش بر گمنامی کرد، خدا بیشتر خواست محبوب و مشهورش گرداند و آنچه خدا خواست، شد و مزد مجاهدتش را با شهادت و بدرقهای کمنظیر گرفت.
نه فصل نخست کتاب به فرازهای مهم تاریخ زندگانی حاج قاسم اختصاص یافته، ولادت و دوران کودکی و دوران نوجوانی در زمان شاه؛ آغاز انقلاب و حضور در دفاع مقدّس؛ مبارزه با اشرار جنوب شرق کشور؛ فرماندهی سپاه قدس و نخستین اقدامات در افغانستان و لبنان و بوسنی و...؛ ظهور داعش و مبارزه با داعش در سوریه و عراق (که بخش ۳ فصل کتاب را به خود اختصاص داده)؛ فصل یکی مانده به آخر که بسیار جالب توجه است و به بسیاری چراها پاسخ گفته با عنوان: «شهادت؛ آخرین بارانداز) و البته فصل پایانی که به نظر نگارنده، مهمترین فصل کتاب است با عنوان: «نقبی به درون»؛ در این فصل بسیار مهم است که نویسنده در ورای تمام اقداماتش در دوران مسئولیت، تلاش کرده تا ابعاد زیربنایی شخصیت کمنظیر قاسم سلیمانی را برای مخاطب از دل بیان خاطرات عیان سازد. او چگونه زیست که اینگونه شهید شد.
«فاطمه علی است»
پدیدآور: علی قهرمانی
ناشر: کتاب جمکران
تعداد صفحات: ۱۹۲
تنها زوج معصوم طول تاریخ، قطعاً زندگی مشترکشان، لحظه لحظهاش پر از درس است، پر از نکته که انسان متوجه شود در فراز و فرود زندگی، بهترین عملکرد چگونه باید باشد. زیرعنوان کتاب عبارتست از: داستانهایی کوتاه از بلندای سبکزندگی حضرت صدیقه طاهره سلاماللهعلیها و امیر مؤمنان علیهالسلام؛ که به خوبی گویای محتوای کتاب است. مطالب مختصر است و نثر نیز خوشخوان و روان؛ تنوع مطالب هم کمنظیر و حسنگزینش نویسنده از دل منابع روایی و تاریخی به شکلی بوده که منظومهای کاربردی را برای زندگی به سبک بندگی در بستر خانواده به مخاطب ارائه میدهد. تسلط نویسنده به مبانی تاریخی و روایی باعث شده تا از خیل انبوه منابع بهترینها گزینش شود و قلم قوی او نیز باعث شده که در بازآفرینی این متون، ضمن حفظ امانت، نثری امروزی داشته باشند و مخاطب به راحتی بتواند با آن ارتباط بر قرار سازد.
فصول چهارگانه کتاب عبارتند از: «تولد دو نور» به داستان ولادت و بالندگی آن دو معصوم میپردازد. «پیوند دو دریا» ماجراهای شورانگیز وصلت آن دو نور را میخوانیم. «داستان زندگی» که کام ما را با داستنکهایی جذاب از زندگی و سلوک آن دو چراغ هدایت روشن میسازد و «در فراق یار» که حین و بعد از شهادت مظلومانهی صدیقه کبری سلام الله علیها را روایت میکند.
برچسبها: منابع_طرح_کتاب_خوان_ ماه_دی ۱۴۰۲
منابع طرح کتاب خوان ماه، ویژه آذر ۱۴۰۲ کتاب های «شرحی کوتاه بر رسالهی حقوق امام سجاد علیهالسلام»، «من فاطمه هستم دختر محمد صلیاللهعلیهوآله»، «تربیت بدون فریاد» و «نقطه» .
«شرحی کوتاه بر رسالهی حقوق امام سجاد علیهالسلام»
پدیدآور: عبدالحمید دیالمه
ناشر: دفتر نشر معارف
تعداد صفحات: ۲۳۹
برخی از متون روایی ما، از حیث جامعیت و عمق، بینظیر و نزدیک به اعجاز هستند. مثلاً در باب مسائل اخلاقی، دعای مکارم الاخلاق امام سجاد علیهالسلام؛ در مسئلهی استغفار و طلب آمرزش از گناهان، استغفار هفتادبندیِ امیرالمؤمنین علیهالسلام؛ در مسئله کشورداری و حکومتداری، فرمان امیرالمؤمنین به مالک (منقول در کتاب شریف نهجالبلاغه)، در عرفان و سلوک عملی، حدیث عنوان بصری و ...
در مسئلهی حق و حقوق نیز رسالهی حقوق امام سجاد علیهالسلام دارای چنین جامعیت و عمقِ اعجازگونه و اعجاببرانگیز است. بزرگان بسیاری تاکنون بر این گنجینهی کمنظیر اسلام و تشیع شرح نگاشتهاند؛ اما شخصیتی عمیق و بصیر با غنای علمی و اعتقادی کمنظیر، مانند شهید عبدالحمید دیالمه، با آن نگاه خاصی که به اسلام سیاسی-اجتماعی داشت، برای شرح این رسالهی عظیمالشأن، نکاتی استخراج کرده است که به واقع کمنظیر و بسیار راهگشا و کاربردی است.
در این اثر ارزنده، تا جایی که اجل به شهید عزیز، عبدالحمید دیالمه مهلت داد، آن بزرگوار به شرح قسمتهای آغازین این رساله پرداخته است که عبارتند از: بحثی پیرامون شخصیت امام سجاد علیهالسلام و رسالهی حقوق؛ حق خداوند؛ حق نفس انسان بر انسان؛ حق زبان؛ حق گوش؛ حق چشم؛ حق دستوپا؛ حق نماز؛ حق معلم و استاد؛ حق شاگرد؛ حق پدر؛ حق مادر؛ حق فرزند و حق مال و ثروت.
آنچه در این کتاب در خصوص شرح رسالهی حقوق امام سجاد علیهالسلام خواهید دید، در عین داشتن اتقان علمی و استنادات مستحکم به دیگر آیات و روایات و براهین روشن، زاویهدیدی منحصر به فرد دارد که افقهایی جدید را پیشروی حیات سیاسی و اجتماعی، و فردی و خانوادگی انسان میگشاید.
«من فاطمه هستم دختر محمد صلیاللهعلیهوآله»
پدیدآور: مصطفا پورنجاتی
ناشر: رود آبی
تعداد صفحات: ۱۹۸
در باب صدیقهی کبرا، فاطمهی زهرا سلام الله علیها کتابهای بسیاری نگاشته شده؛ وقتی کتاب جدیدی در باب ایشان منتشر میشود، سؤال پیش میآید که این کتاب چه داشته که دیگر آثار نداشتهاند و ضرورت انتشارش چه بوده؟
به این کتاب که میرسیم (یعنی کتاب من فاطمه هستم دختر محمد صلیاللهعلیهوآله) با ویژگیهایی مواجه میشویم که آن را تا حد زیادی منحصر به فرد میکند؛ منحصر به فردی که جایی خالی را پر کرده! نخست، دقت علمی فراوان برای کتابی که مخاطبش عموم مردم هستند. دوم، روانی متن در عین ادبی بودن و وزانت نثر. سوم، مختصر و غیر مطوّل بودن مباحث ارائه شده که آن را بسیار خوشخوان کرده. چهارم، نظاممندی موضوعی کمنظیر به شکلی که هم سیر تاریخی را به خوبی رعایت کرده است، و هر جا اقتضای تاریخش بوده به خوبی از سبکزندگی و سیرهی حضرت فاطمه سلاماللهعلیها سخن به میان آورده است. پنجم، کتابسازی چشمنواز و باکیفیت و برگزیدن عناوینی جذاب و در عین خلاقانه و ادبی بودن گویا! ششم، ارائهی تحلیل از برخی گرههای تاریخ زندگانی ام ابیها سلاماللهعلیها با اتکا به استنادات قوی تاریخی و روایی معتبر.
داشتن یکجای تمام این ویژگیها، باعث شده تا با اثری کمنظیر و منحصر به فرد و خوشخوان و مناسب برای عموم (در عین اتقان و عمق علمی درخور) مواجه باشیم.
نگاهی به برخی عناوین خلاقانه و البته گویای کتاب:
ریشههای فاطمه سلاماللهعلیها؛ مصایب کودکی فرشتهسان؛ تمام دلخوشی پدر؛ اگر علی علیهالسلام نبود...؛ ساده مثل خانهی فاطمه سلاماللهعلیها؛ خانهداری به تنهایی؛ روزگار غریب شروع میشود؛ خطابه برای قافلهای که راه را گمکرده؛ فاطمه سلاماللهعلیها پشت آن در بود؛ مزار من پنهان بماند و...
«تربیت بدون فریاد: با حفظ خونسردی به روشی انقلابی در تربیت فرزندان خود دست یابید»
پدیدآور: هال ادوارد رانکل؛ مترجم: اکرم کرمی
ناشر: صابرین
تعداد صفحات: ۲۱۵
تربیت فرزند برای هر پدر و مادری اهمیت بسیاری دارد و به همین دلیل والدین برای تربیت بهتر فرزندانشان دغدغة همیشگی دارند و در جستجوی روشهای گوناگون هستند.
این کتاب با استفاده از علم روزِ روانشناسی و مبتنی بر تجربیات فراوان، سعی دارد به تنظیم روابط میان والدین و فرزندان بپردازد. همانطور که میدانیم زمانی میتوانیم به فکر تربیت کودک خود باشیم که روابط میان ما و کودکمان یک رابطة مثبت توأم با احترام متقابل باشد. در نتیجه کتاب ابتدا به آموزش نکاتی میپردازد که مادر و پدرها باید در مورد خود، آنها را بدانند و بهکارگیرند و سپس به آموزش روشهایی جایگزین روشهای قدیمی از جمله داد و فریاد هنگام عصبانیت میپردازد. از دیگر نکات برجستة کتاب استفاده از داستانهای متنوعی است که در جایجای کتاب بهعنوان نمونههای عینی نقلشده است. این داستانها به این سبب که شامل اتفاقاتی است که والدین هم با موضوعات آن درگیر هستند؛ علاوه بر همراهی بهتر سبب افزایش درک موضوع مورد بحث میشود.
خواندن این کتاب به تمام والدین چه آنها که درمانده شدهاند و معتقدند دیگر هیچ روشی قادر به حل مشکل آنها نیست و چه آنها که در ابتدای راه قرار دارند و به دنبال بهترین روش تربیت میگردند، پیشنهاد میشود.
«نقطه»
پدیدآور: پیتر اچ. رینولدز؛ مترجم: هدا کلاهدوز
ناشر: امیرکبیر
تعداد صفحات: ۳۲
همه مردم دارای استعداد هستند، استعدادهای گوناگونی که باید از باطن وجودشان کشف شود و به شکوفایی برسد. (چنانچه از رسول اکرم صلوات الله علیه و آله نیز روایت شده است: مردم معدنهایی هستند، همچون معادن طلا و نقره.)
نویسندهی این کتاب، به مضمون این حدیث نبوی باور دارد، لذا در کتاب «نقطه» با دختری مواجه هستیم که باورش این است که استعدادی در نقاشی ندارد و معلّم خردمند او وقتی در پایان زنگ نقاشی، بالای سر صفحهی نقاشیاش حاضر میشود و نگاهش به صفحه سفید میافتد، میگوید آفرین، چه نقاشی زیبایی! یک خرس قطبی توی یک روز برفی!
این برخورد حکیمانه را مقایسه کنید با برخی برخوردهای ما در موقعیتهای مشابه، تفاوت از کجاست تا کجا؟ این روش، مطابق شیوه و سیره انبیا و اولیای الهی است، آنها نیز به گونهای برخورد میکردند که به رشد و تعالی شخص کمک کند! نه اینکه شخصیت او را خُرد و او را از رشد و تعالی باز بدارد!
در ادامه، این معلّمِ فهیم به او میگوید هر قدر هم که بیاستعداد باشی، اما استعداد کشیدن یک نقطه را که داری؟
و او نقطهای میکشد و به پیشنهاد معلّم اسم خود را هم زیر نقاشیاش مینویسد؛
معلّم حکیم و دانا، این نقاشی را که شامل یک نقطه بر صفحه سفید است (همراه با امضای نقاش کوچولو که اسم اوست) قاب میکند و در کلاس میگذارد و مسیری بسیار دور از انتظار در مقابل این دختر گشوده میشود که با رجوع به کتاب میتوانید از آن مطلّع شوید.
در این اثر سعی شده تا چگونگی شناسایی و شکوفایی استعداد و خلاقیت در کودکان توسط مربی یا والدین بیان شود و تأکید بر تشویق و ایجاد خودباوری راهکاری حیاتی در این مسیر معرفی شده، حتی به قدر یک نقطه!
«نقطه» کتابی ارزشمند است، هم برای والدین و مربّیان بسیار آموزنده و البته کاربردی! و هم برای کودکان الهامبخش و شورآفرین.
برچسبها: کتاب_خوان_ماه_آذر ۱۴۰۲